Máy ép trục vít vắt nước cốt trái sơ ri, nước củ riềng, củ sả là thiết bị chuyên dùng để ép tách nước hoặc dịch cốt từ trái cây, rau củ và dược liệu bằng cơ chế nén liên tục của trục vít xoắn. Đây là dòng máy được sử dụng rộng rãi trong ngành chế biến nước ép, thực phẩm, dược liệu và tinh dầu nhờ khả năng ép kiệt, vận hành bền bỉ và giữ được chất lượng nguyên liệu sau ép.

Đối với các nguyên liệu đặc thù như:

• Trái sơ ri
• Củ riềng
• Củ sả
• Gừng, nghệ, lá dứa
• Rau má, cần tây
• Dứa, chanh dây

máy ép trục vít cho hiệu quả vượt trội hơn nhiều so với máy ép ly tâm hoặc máy xay lọc thông thường vì có thể xử lý nguyên liệu nhiều xơ, cứng và chứa tinh dầu.

I. Máy ép trục vít là gì?

Máy ép trục vít là thiết bị sử dụng một hoặc nhiều trục vít xoắn quay bên trong khoang ép để:

• nghiền,
• nén,
• ép kiệt nguyên liệu,
• đồng thời tách riêng phần nước cốt và bã.

Nguyên liệu được đưa vào phễu nạp, sau đó trục vít sẽ đẩy nguyên liệu về phía trước. Càng tiến sâu vào buồng ép, áp lực càng tăng khiến dịch lỏng thoát qua lưới lọc còn bã bị đẩy ra cửa xả cuối cùng.

Dòng máy này còn được gọi là:

• Máy ép vít 
• Máy ép chậm công nghiệp
• Máy ép nước cốt công nghiệp

I. Cấu tạo của máy ép trục vít

Một máy ép trục vít công nghiệp thường gồm các bộ phận chính sau:

1. Phễu nạp nguyên liệu

Là nơi đưa trái cây hoặc rau củ vào máy.

Phễu thường được thiết kế:

• rộng,
• có máng chống tràn,
• hỗ trợ cấp liệu liên tục.

Đối với sơ ri hoặc riềng sả số lượng lớn, hệ thống có thể tích hợp băng tải tự động cấp liệu.

2. Trục vít xoắn

Đây là bộ phận quan trọng nhất của máy.

Trục vít có dạng:

• xoắn ốc,
• bước vít thay đổi,
• đường kính tăng dần theo chiều ép.

Khi quay:

• trục vít tạo lực nén mạnh,
• ép nguyên liệu vào thành lưới lọc,
• làm dịch cốt thoát ra ngoài.
• tốc độ quay được điều chỉnh bằng biến tần,
• giúp tối ưu hiệu suất ép từng loại nguyên liệu khác nhau.

3. Lưới lọc hoặc buồng ép

Là nơi:

• tách nước cốt,
• giữ lại bã xơ.

Kích thước lỗ lưới quyết định:

• độ mịn của nước ép,
• lượng xơ còn sót lại.

Máy ép sơ ri thường dùng lưới nhỏ để hạn chế hạt và cặn.
Máy ép riềng sả dùng lưới cứng chống nghẹt xơ.

4. Động cơ truyền động

Động cơ giúp quay trục vít với công suất từ:

• 2kw đến 5kw

5. Cửa thoát bã

Sau khi ép kiệt:

• bã được đẩy ra ngoài liên tục,
• giảm tình trạng nghẹt máy,
• hỗ trợ vận hành liên tục nhiều giờ.

6. Khung máy và vật liệu chế tạo

Hầu hết máy thực phẩm hiện nay sử dụng:

• inox 304

Ưu điểm:

• chống gỉ,
• chịu acid trái cây,
• đảm bảo an toàn vệ sinh thực phẩm.

II. Nguyên lý hoạt động của máy ép trục vít

Quy trình vận hành gồm 5 bước:

Bước 1: Nạp nguyên liệu

Nguyên liệu được:

• rửa sạch,
• cắt nhỏ nếu cần,
• đưa vào phễu cấp liệu.

Bước 2: Trục vít nghiền và đẩy nguyên liệu

Trục vít quay chậm:

• nghiền nát nguyên liệu,
• tạo áp suất tăng dần.

Bước 3: Tách nước cốt

Dưới áp lực lớn:

• dịch lỏng thoát qua lưới lọc,
• chảy xuống máng chứa.

Bước 4: Đẩy bã ra ngoài

Phần bã khô tiếp tục được vít tải đẩy ra cửa xả.

Bước 5: Thu hồi sản phẩm

Nước cốt thu được có thể dùng để:

• đóng chai,
• cô đặc,
• làm siro,
• chế biến tinh dầu,
• sản xuất thực phẩm chức năng.

III. Ưu điểm của máy ép trục vít

1. Ép kiệt nguyên liệu

Đây là ưu điểm lớn nhất.

Máy có thể:

• ép kiệt tới 75–99% tùy nguyên liệu,
• giảm thất thoát dịch cốt,
• tăng hiệu quả sản xuất.

Đặc biệt hiệu quả với:

• riềng,
• sả,
• gừng,
• nguyên liệu nhiều xơ.

2. Giữ màu sắc và dinh dưỡng tốt

Máy quay chậm nên:

• ít sinh nhiệt,
• giảm oxy hóa,
• hạn chế phá hủy vitamin và enzyme.

Điều này cực kỳ quan trọng với:

• sơ ri giàu vitamin C,
• nước cốt thảo dược,
• nước ép detox.

3. Hoạt động liên tục

Máy ép trục vít công nghiệp có thể:

• chạy nhiều giờ liên tục,
• phù hợp sản xuất quy mô lớn,
• giảm nhân công.

4. Ép được nhiều loại nguyên liệu

Máy có thể xử lý:

• trái cây mềm,
• rau lá,
• củ cứng,
• dược liệu,
• nguyên liệu chứa tinh dầu.

Một số máy còn ép được:

• bã đậu,
• bã bia,
• xác trái cây lên men.

5. Bã khô, dễ xử lý

Sau ép:

• bã có độ ẩm thấp,
• dễ sấy,
• dễ làm phân hữu cơ hoặc thức ăn chăn nuôi.

6. Tiết kiệm chi phí sản xuất

Do:

• tăng tỷ lệ thu hồi dịch cốt,
• giảm hao hụt nguyên liệu,
• tiết kiệm điện và nhân công.

IV. Công dụng của máy ép trục vít

1. Ép nước cốt trái sơ ri

Máy dùng để:

• sản xuất nước ép sơ ri,
• siro sơ ri,
• nước giải khát giàu vitamin C.

Nhờ ép chậm:

• màu sắc đẹp hơn,
• ít tách lớp,
• hương vị tự nhiên hơn.

2. Ép củ riềng và củ sả

Đây là nhóm nguyên liệu khó ép do:

• nhiều xơ,
• chứa tinh dầu,
• cấu trúc cứng.

Máy ép trục vít giúp:

• thu hồi tối đa tinh chất,
• giảm thất thoát tinh dầu,
• tạo nước cốt đậm đặc phục vụ chế biến thực phẩm và gia vị.

Ứng dụng:

• nước cốt riềng,
• nước cốt sả,
• sốt gia vị,
• sa tế,
• tinh dầu thô.

3. Sản xuất nước ép trái cây công nghiệp

Máy thường xuất hiện trong:

• nhà máy nước ép,
• dây chuyền detox,
• cơ sở chế biến nông sản.

4. Chế biến dược liệu

Máy dùng ép:

• lá sen,
• rau má,
• cần tây,
• lá dứa,
• nghệ,
• gừng.

5. Tách nước bã thực phẩm

Ngoài ép nước cốt, máy còn dùng:

• ép bã đậu nành,
• tách nước bã rau,
• ép xác trái cây lên men.